विश्व स्तनपान सप्ताह (अगस्ट १–७): स्वस्थ भविष्यका लागि स्तनपानमा लगानी गरौँ

परिचय

हरेक वर्ष अगस्ट १ देखि ७ सम्म विश्वभर विश्व स्तनपान सप्ताह (World Breastfeeding Week) मनाइन्छ। सन् १९९२ देखि विश्व स्तनपान अभियान (World Alliance for Breastfeeding Action – WABA) को नेतृत्वमा सुरु गरिएको यो अभियानलाई विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) र UNICEF लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले समर्थन गर्दै आएका छन्। यसको मुख्य उद्देश्य स्तनपानको महत्वबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्नु, आमाहरूलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउनु तथा प्रत्येक शिशुले जीवनको सुरुवातदेखि नै उचित पोषण पाउने वातावरण सुनिश्चित गर्नु हो।

स्तनपान केवल शिशुको पहिलो खाना मात्र होइन, यो शिशुको स्वास्थ्य, बौद्धिक विकास र भविष्यमा हुने रोगहरूको जोखिम न्यूनीकरणसँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्धित प्राकृतिक उपहार हो। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) र UNICEF ले जन्मेको पहिलो एक घण्टाभित्र स्तनपान सुरु गर्न, पहिलो ६ महिनासम्म केवल आमाको दूध (Exclusive Breastfeeding) दिन तथा त्यसपछि उपयुक्त पूरक आहारसँगै २ वर्ष वा सोभन्दा बढी समयसम्म स्तनपानलाई निरन्तरता दिन सिफारिस गरेका छन्।

किन महत्त्वपूर्ण छ स्तनपान?

आमाको दूध शिशुको लागि सबैभन्दा सुरक्षित, स्वच्छ, सन्तुलित र पूर्ण पोषणयुक्त आहार हो। यसमा शिशुको वृद्धि, विकास तथा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन आवश्यक सबै पोषक तत्वहरू प्राकृतिक रूपमा उचित मात्रामा हुन्छन्। स्तनपानले शिशुलाई मात्र होइन, आमालाई पनि धेरै स्वास्थ्य लाभ प्रदान गर्दछ।

शिशुका लागि स्तनपानका प्रमुख फाइदाहरू

१. प्राकृतिक प्रतिरक्षा (Natural Immunity)

जन्मेको पहिलो केही दिन आउने पहेंलो दूध (Colostrum) लाई "शिशुको पहिलो खोप" पनि भनिन्छ। यसमा प्रशस्त मात्रामा प्रतिरक्षात्मक तत्व (Antibodies) हुन्छन्, जसले शिशुलाई विभिन्न संक्रमणबाट बचाउँछ।

२. संक्रमणको जोखिम कम गर्छ

स्तनपान गर्ने शिशुहरूमा झाडापखाला, निमोनिया, कानको संक्रमण तथा अन्य संक्रामक रोगहरूको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा कम हुन्छ।

३. शारीरिक तथा बौद्धिक विकास

आमाको दूधमा पाइने आवश्यक फ्याटी एसिड, प्रोटिन, भिटामिन तथा खनिज पदार्थहरूले मस्तिष्कको विकास, स्मरण शक्ति तथा सिकाइ क्षमतामा सकारात्मक प्रभाव पार्छन्।

४. भविष्यमा नसर्ने रोगको जोखिम घटाउँछ

अध्ययनहरूले स्तनपान गरेका बालबालिकामा भविष्यमा मोटोपना, टाइप–२ मधुमेह तथा केही हदसम्म मुटुसम्बन्धी रोगहरूको जोखिम कम हुन सक्ने देखाएका छन्।

५. आमा–शिशु सम्बन्ध बलियो बनाउँछ

स्तनपानले आमा र शिशुबीच भावनात्मक सम्बन्ध (Bonding) अझ मजबुत बनाउँछ, जसले शिशुको मानसिक तथा सामाजिक विकासमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।

आमाका लागि स्तनपानका फाइदाहरू

स्तनपान शिशुका लागि मात्र होइन, आमाको स्वास्थ्यका लागि पनि अत्यन्त लाभदायक हुन्छ।

• प्रसूति पश्चात् हुने रक्तस्राव कम गर्न मद्दत गर्छ।
• पाठेघरलाई छिटो सामान्य अवस्थामा फर्किन सहयोग पुर्‍याउँछ।
• स्तन तथा डिम्बाशयको क्यान्सरको जोखिम कम गर्न सहयोगी हुन्छ।
• टाइप–२ मधुमेहको जोखिम घटाउन मद्दत गर्न सक्छ।
• प्रसूति पछिको तौल नियन्त्रणमा सहयोग पुर्‍याउँछ।
• परिवारको आर्थिक भार घटाउँछ, किनकि आमाको दूध सधैं सुरक्षित, स्वच्छ र निःशुल्क उपलब्ध हुन्छ।

नेपालमा स्तनपानको अवस्था

नेपालमा स्तनपानको अभ्यास दक्षिण एशियाका धेरै देशहरूको तुलनामा राम्रो मानिए पनि अझै केही चुनौतीहरू विद्यमान छन्। धेरै आमाहरूले स्तनपान गराउने भए पनि सबै शिशुले जन्मेको पहिलो एक घण्टाभित्र स्तनपान सुरु गर्ने वा पहिलो ६ महिनासम्म केवल आमाको दूध मात्र पाउने अवस्था अझै सुनिश्चित हुन सकेको छैन।

यसका प्रमुख कारणहरूमा:

• स्तनपानसम्बन्धी पर्याप्त जानकारीको अभाव
• शहरीकरण र बदलिँदो जीवनशैली
• आमाको कार्यव्यस्तता
• स्तनदूधका विकल्प (Formula Milk) को बढ्दो प्रचार
• परिवार तथा कार्यस्थलबाट पर्याप्त सहयोगको अभाव
• गलत सामाजिक धारणा

परिवारको भूमिका

सफल स्तनपानका लागि आमा एक्लै जिम्मेवार हुँदैनन्। परिवारको सहयोग अत्यन्त आवश्यक हुन्छ।

परिवारले:

• आमालाई पर्याप्त आराम तथा पोषणयुक्त खाना उपलब्ध गराउने।
• मानसिक रूपमा प्रोत्साहन गर्ने।
• स्तनदूधका विकल्पहरू अनावश्यक रूपमा प्रयोग नगर्ने।
• घरायसी काममा सहयोग गर्ने।
• नियमित स्वास्थ्य जाँच तथा परामर्शका लागि प्रेरित गर्ने।

स्वास्थ्यकर्मीको भूमिका

स्वास्थ्यकर्मीहरू स्तनपान प्रवर्द्धनका मुख्य आधार हुन्।

उहाँहरूले:

• गर्भावस्थादेखि नै स्तनपानसम्बन्धी परामर्श दिनु,
• जन्मेको पहिलो घण्टाभित्र स्तनपान सुरु गराउन सहयोग गर्नु,
• सही स्तनपान गर्ने तरिका सिकाउनु,
• स्तनपानसम्बन्धी समस्या समाधान गर्नु,
• पहिलो ६ महिनासम्म केवल आमाको दूधको महत्व बुझाउनु,
• समुदायमा नियमित स्वास्थ्य शिक्षा सञ्चालन गर्नु आवश्यक छ।

कार्यस्थल र सरकारको भूमिका

आज धेरै महिलाहरू रोजगारीमा संलग्न छन्। त्यसैले स्तनपानलाई निरन्तरता दिन कार्यस्थलमै स्तनपानमैत्री वातावरण आवश्यक छ।

सरकार तथा रोजगारदाताले:

• पर्याप्त प्रसूति बिदा सुनिश्चित गर्ने,
• स्तनपान वा दूध निकाल्ने (Lactation) कोठाको व्यवस्था गर्ने,
• स्तनदूधका विकल्पहरूको अनुचित प्रचार नियन्त्रण गर्ने,
• स्वास्थ्य संस्थामार्फत स्तनपान परामर्श सेवा विस्तार गर्ने,
• समुदायमा जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने।

विश्व स्तनपान सप्ताह २०२६: हाम्रो प्रतिबद्धता

विश्व स्तनपान सप्ताहले हामी सबैलाई एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ—

"स्तनपानको सफलताका लागि आमा मात्र होइन, परिवार, स्वास्थ्य संस्था, कार्यस्थल, समुदाय र सरकारले पनि सहयोगी वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ।"

प्रत्येक शिशुलाई जीवनको उत्कृष्ट सुरुवात दिनु हाम्रो साझा जिम्मेवारी हो।

निष्कर्ष

स्तनपान शिशुको अधिकार हो र आमाको स्वास्थ्यमा गरिएको सबैभन्दा प्रभावकारी तथा दीर्घकालीन लगानी हो। यसले स्वस्थ बालबालिका, स्वस्थ आमा, स्वस्थ परिवार र स्वस्थ समाज निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। त्यसैले विश्व स्तनपान सप्ताहको अवसरमा हामी सबैले स्तनपानलाई संरक्षण, प्रवर्द्धन र समर्थन गर्ने प्रतिबद्धता गरौँ।

"आमाको दूध: जीवनको पहिलो खोप, पहिलो पोषण र पहिलो सुरक्षा।"

 सन्दर्भ (References)

1. World Health Organization (WHO). Infant and Young Child Feeding.
2. UNICEF. Breastfeeding: A Mother's Gift, for Every Child.
3. World Alliance for Breastfeeding Action (WABA). World Breastfeeding Week.
4. Ministry of Health and Population, Nepal. National Nutrition Programme.

लेखक: नवराज चापागाईं
जनस्वास्थ्यका विद्यार्थी हुन्। 

Read More Edit

किशोरकिशोरीमा मोटोपना: भविष्यको स्वास्थ्यका लागि बढ्दो चुनौती

परिचय

पछिल्ला केही वर्षयता नेपालका विद्यालयमा अध्ययनरत किशोरकिशोरीमा मोटोपना (Obesity) र बढी तौल (Overweight) को समस्या विस्तारै बढ्दै गएको देखिन्छ। पहिले कुपोषण र कम तौललाई प्रमुख चुनौती मानिने नेपालमा अहिले दोहोरो पोषण भार (Double Burden of Malnutrition) देखिन थालेको छ। एकातिर केही बालबालिका कुपोषणबाट प्रभावित छन् भने अर्कोतिर असन्तुलित खानपान र निष्क्रिय जीवनशैलीका कारण धेरै किशोरकिशोरीमा मोटोपना बढिरहेको छ।

किशोरावस्था शारीरिक, मानसिक र भावनात्मक विकासको महत्वपूर्ण समय हो। यस उमेरमा विकसित हुने खानपान र जीवनशैलीका बानीहरू प्रायः वयस्क अवस्थासम्म कायम रहन्छन्। त्यसैले यस समयमा हुने मोटोपनाले भविष्यमा नसर्ने रोगको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा बढाउन सक्छ।

किन बढिरहेको छ किशोरकिशोरीमा मोटोपना?

१. जंक फुड र चिनीजन्य पेय पदार्थको बढ्दो प्रयोग

विद्यालय वरपर पाइने चाउचाउ, चिप्स, बर्गर, पिज्जा, फ्रेन्च फ्राइज, चकलेट, बिस्कुट तथा चिनी धेरै भएका पेय पदार्थ किशोरकिशोरीको रोजाइमा पर्न थालेका छन्। यस्ता खाद्य पदार्थमा क्यालोरी धेरै भए पनि शरीरलाई आवश्यक पोषक तत्व कम हुन्छ।

२. शारीरिक गतिविधिमा कमी

मोबाइल फोन, भिडियो गेम, सामाजिक सञ्जाल र टेलिभिजनमा धेरै समय बिताउने बानीले खेलकुद तथा नियमित व्यायामको समय घटाएको छ। विद्यालय जाने र आउने क्रममा पनि हिँड्ने बानी कम हुँदै गएको छ।

३. अनियमित खानपान

बिहानको खाना नखाने, राति ढिलो खाने, बारम्बार जंक फुड खाने तथा आवश्यकभन्दा बढी खाने बानीले शरीरमा अतिरिक्त बोसो सञ्चय हुन थाल्छ।

४. पर्याप्त निद्राको कमी

ढिलोसम्म मोबाइल चलाउने वा पढाइका कारण कम सुत्ने किशोरकिशोरीमा मोटोपनाको जोखिम बढी हुने विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

५. अभिभावक र विद्यालयको भूमिका

घरमा स्वस्थ खानेकुराभन्दा प्रशोधित खाना बढी उपलब्ध हुनु, विद्यालय क्यान्टिनमा पोषणयुक्त विकल्पको कमी तथा स्वास्थ्य शिक्षाको अभावले पनि समस्या बढाइरहेको छ।

मोटोपनाले स्वास्थ्यमा पार्ने असर

धेरैले मोटोपनालाई केवल शारीरिक बनावटसँग जोडेर हेर्छन्। वास्तवमा यो भविष्यका धेरै गम्भीर रोगहरूको जोखिम कारक हो।

मोटोपनाका कारण किशोरकिशोरीमा निम्न समस्या देखिन सक्छन्:

• उच्च रक्तचाप
• टाइप–२ मधुमेहको जोखिम
• रगतमा बोसो (कोलेस्ट्रोल) बढ्नु
• कलेजोमा बोसो जम्ने (Fatty Liver)
• सास फेर्न गाह्रो हुने तथा निद्रामा समस्या
• जोर्नी तथा ढाड दुख्ने
• आत्मविश्वासमा कमी
• तनाव, चिन्ता तथा डिप्रेसनको जोखिम
• विद्यालयमा सामाजिक विभेद (Bullying) को सामना गर्नुपर्ने अवस्था

यदि समयमै नियन्त्रण गरिएन भने यिनै किशोरकिशोरीहरू वयस्क हुँदा मुटुरोग, स्ट्रोक तथा अन्य नसर्ने रोगको उच्च जोखिममा पर्न सक्छन्।

विद्यालयको भूमिका

विद्यालय स्वस्थ जीवनशैली विकास गर्ने सबैभन्दा प्रभावकारी स्थान हो। विद्यालयले:

• दैनिक खेलकुद तथा शारीरिक गतिविधिलाई प्रोत्साहन गर्ने।
• क्यान्टिनमा स्वस्थ तथा पोषणयुक्त खानेकुरा उपलब्ध गराउने।
• जंक फुड तथा चिनीजन्य पेय पदार्थको बिक्री सीमित गर्ने।
• पोषण तथा स्वस्थ जीवनशैलीसम्बन्धी नियमित स्वास्थ्य शिक्षा सञ्चालन गर्ने।
• विद्यार्थीको तौल, उचाइ तथा BMI को समय–समयमा मूल्याङ्कन गर्ने।

अभिभावकले के गर्न सक्छन्?

• घरमा सन्तुलित र पोषणयुक्त खाना उपलब्ध गराउने।
• परिवारसँगै बसेर खाना खाने बानी विकास गर्ने।
• दैनिक कम्तीमा ६० मिनेट शारीरिक गतिविधि गर्न प्रोत्साहन गर्ने।
• मोबाइल, टेलिभिजन तथा भिडियो गेमको समय सीमित गर्ने।
• बच्चाको तौलका आधारमा आलोचना नगरी स्वस्थ बानी विकास गर्न सहयोग गर्ने।

स्वास्थ्यकर्मीको भूमिका

स्वास्थ्यकर्मीले विद्यालय र समुदायसँग सहकार्य गर्दै:

• नियमित स्वास्थ्य परीक्षण तथा BMI मूल्याङ्कन गर्ने।
• विद्यार्थी, अभिभावक तथा शिक्षकलाई पोषणसम्बन्धी परामर्श दिने।
• मोटोपनाको प्रारम्भिक पहिचान गरी आवश्यक परे विशेषज्ञ सेवामा रेफर गर्ने।
• स्वस्थ जीवनशैलीसम्बन्धी व्यवहार परिवर्तन कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने।

निष्कर्ष

किशोरकिशोरीमा मोटोपना केवल व्यक्तिगत समस्या होइन; यो परिवार, विद्यालय र समाज सबैसँग सम्बन्धित सार्वजनिक स्वास्थ्य चुनौती हो। आजको अस्वस्थ जीवनशैलीले भोलिको नसर्ने रोगको आधार तयार पार्न सक्छ। त्यसैले विद्यालय, अभिभावक, स्वास्थ्यकर्मी, स्थानीय सरकार र स्वयं किशोरकिशोरीबीचको सहकार्यबाट मात्र यो समस्या प्रभावकारी रूपमा नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।

स्वस्थ खानपान, नियमित शारीरिक गतिविधि, पर्याप्त निद्रा र सकारात्मक जीवनशैली नै स्वस्थ भविष्यको आधार हो। आजबाट सुरु गरिएको सानो परिवर्तनले भोलिको स्वस्थ पुस्ता निर्माण गर्न ठूलो योगदान पुर्‍याउन सक्छ।

---

लेखक: नवराज चापागाईं
जनस्वास्थ्यका विद्यार्थी हुन्। 

Read More Edit

 

बढ्दो नसर्ने रोग र अस्वस्थ जीवनशैली: नेपालको मौन स्वास्थ्य संकट

नेपालले विगत केही दशकमा संक्रामक रोग नियन्त्रण, मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सुधार, र औसत आयु वृद्धिजस्ता क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ। तर, यी उपलब्धिहरूका बीचमा अर्को ठूलो चुनौती तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।नसर्ने रोग (Non-Communicable Diseases, NCDs) उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मुटु रोग, क्यान्सर, दीर्घ श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग तथा मिर्गौलाका दीर्घरोगले आज नेपाली समाजमा गम्भीर स्वास्थ्य, सामाजिक र आर्थिक असर पारिरहेका छ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) का अनुसार नेपालमा हुने करिब ७१ प्रतिशत मृत्यु नसर्ने रोगका कारण हुने गरेका छन्, जसले यी रोगहरूलाई देशको प्रमुख स्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा स्थापित गरेको छ।

किन बढिरहेका छन् नसर्ने रोगहरु ?

नसर्ने रोग एक्कासि उत्पन्न हुने समस्या होइन। यी रोगहरू वर्षौंसम्म अस्वस्थ जीवनशैली, खराब खानपान र जोखिमपूर्ण व्यवहारका कारण विस्तारै विकसित हुन्छन्।

आजको नेपाली समाजमा शारीरिक श्रम घट्दै गएको छ। कार्यालयमा लामो समय बस्ने, सवारी साधनमा अत्यधिक निर्भरता, मोबाइल र कम्प्युटरको अत्यधिक प्रयोग तथा नियमित व्यायामको कमीले शारीरिक निष्क्रियता बढाएको छ। यससँगै बजारमा सजिलै उपलब्ध हुने जंक फुड, अत्यधिक नुन, चिनी र चिल्लो पदार्थयुक्त प्रशोधित खाद्य पदार्थको बढ्दो प्रयोगले मोटोपना, मधुमेह र उच्च रक्तचापको जोखिम बढाइरहेको छ।

त्यसैगरी, धूमपान, सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग, मदिराको अत्यधिक सेवन, मानसिक तनाव, अपर्याप्त निद्रा तथा वायु प्रदूषणले पनि नसर्ने रोगको जोखिमलाई थप बढाइरहेका छन्।

युवाहरू पनि सुरक्षित छैनन् त किन ?

पहिले नसर्ने रोगलाई वृद्धावस्थाको समस्या मानिन्थ्यो। तर अहिले ३०–४० वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिहरूमा पनि उच्च रक्तचाप, मधुमेह र मुटु रोग बढ्दो क्रममा देखिन थालेका छन्। यसको प्रमुख कारण बाल्यकालदेखि नै अस्वस्थ खानपान, शारीरिक गतिविधिको कमी र बढ्दो मानसिक तनाव हो।

विद्यालय जाने बालबालिकामा समेत चिनी बढी भएका पेय पदार्थ, प्याकेटका खानेकुरा र फास्टफुडको अत्यधिक प्रयोगले भविष्यमा नसर्ने रोगको जोखिम बढाइरहेको छ।

घरपरिवार तथा समाजमा पर्ने असर

नसर्ने रोगले बिरामीलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण परिवारलाई असर गर्छ। दीर्घकालीन औषधि, नियमित परीक्षण, अस्पताल उपचार तथा कार्यक्षमता घट्दा परिवारको आर्थिक अवस्था कमजोर हुन सक्छ। धेरै परिवारले उपचारकै लागि ठूलो रकम खर्च गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ।

राष्ट्रिय स्तरमा पनि नसर्ने रोगका कारण स्वास्थ्य खर्च बढ्ने, उत्पादनशील जनशक्ति घट्ने तथा आर्थिक विकासमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने गर्दछ। त्यसैले नसर्ने रोग केवल स्वास्थ्यको विषय मात्र होइन, सामाजिक र आर्थिक विकाससँग पनि प्रत्यक्ष सम्बन्धित विषय हो।

रोकथाम नै सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय

सकारात्मक पक्ष के हो भने अधिकांश नसर्ने रोगहरू जीवनशैलीमा साना परिवर्तन गरेर धेरै हदसम्म रोकथाम गर्न सकिन्छ।

स्वस्थ जीवनका लागि निम्न बानीहरू अपनाउनु आवश्यक छः

• दैनिक कम्तीमा ३० मिनेट शारीरिक गतिविधि वा व्यायाम गर्ने।
• फलफूल, हरियो सागसब्जी तथा सन्तुलित आहारको सेवन गर्ने।
• नुन, चिनी र चिल्लो (बोसोयुक्पत) पदार्थको  मात्रा कम गर्ने।
• धूमपान, सुर्तीजन्य पदार्थ तथा मदिराबाट टाढा रहने।
• पर्याप्त निद्रा लिने र मानसिक तनाव व्यवस्थापन गर्ने।
• नियमित रूपमा रक्तचाप, रगतमा चिनी तथा तौल परीक्षण गराउने।

यी सामान्य अभ्यासहरूले भविष्यमा हुने धेरै गम्भीर रोगहरूबाट बच्न मद्दत पुर्‍याउँछन्।

स्थानिय सरकार  र समुदायको भूमिका

नसर्ने रोग नियन्त्रणका लागि व्यक्तिगत प्रयास मात्र पर्याप्त हुँदैन। सरकारले स्वस्थ वातावरण निर्माण गर्न, विद्यालयमा स्वास्थ्य शिक्षा प्रभावकारी बनाउन, सुर्ती र मदिरा नियन्त्रण नीति कडाइका साथ लागू गर्न, स्वस्थ खाद्य पदार्थको प्रवर्द्धन गर्न तथा प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामार्फत नियमित स्क्रिनिङ कार्यक्रम सञ्चालन गर्न आवश्यक छ।

स्थानीय सरकार, स्वास्थ्य संस्था, विद्यालय, सञ्चार माध्यम र समुदायले संयुक्त रूपमा स्वास्थ्य प्रवर्द्धनका कार्यक्रम सञ्चालन गरेमा मात्र नसर्ने रोगको बढ्दो भार कम गर्न सकिन्छ। नेपालले यस दिशामा बहुक्षेत्रीय कार्ययोजना लागू गरिरहेको भए पनि प्रभावकारी कार्यान्वयन अझै आवश्यक छ।

निष्कर्ष

नेपाल अहिले स्वास्थ्य संक्रमणको नयाँ चरणमा छ। संक्रामक रोगसँगै नसर्ने रोग पनि प्रमुख चुनौती बनेका छन्। यदि अहिलेबाटै स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने, समयमै स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने र समुदायस्तरमा स्वास्थ्य चेतना बढाउने कार्यलाई प्राथमिकता दिइएन भने भविष्यमा नसर्ने रोगले अझ ठूलो सामाजिक र आर्थिक संकट निम्त्याउन सक्छ।

स्वास्थ्य भनेको रोग लागेपछि उपचार गर्नु मात्र होइन; रोग लाग्नै नदिनु सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो। त्यसैले आजबाटै स्वस्थ जीवनशैली अपनाऔँ, नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराऔँ र स्वस्थ नेपाल निर्माणमा सबैले आफ्नो भूमिका निर्वाह गरौँ।

लेखक परिचय
नवराज चापागाईं जनस्वास्थ्यका विद्यार्थी हुन्। 

Read More Edit

विश्व एचआईभी/एड्स दिवस _2022_नेपाल

 HIV/AIDS_2022_Nepal 

The Theme of This year is "To Keep Everyone Safe, To Protect Everyone’s Health, We Need To Equalize"

The first case of HIV identification in 1988, Nepal started its policy response to the epidemic of HIV Through its first national policy on Acquired immunodeficiency syndrome (AIDS) and sexually Transmitted Disease control.

UNAIDS leads and inspires the world to achieve its shared vision of zero new HIV infections, zero discrimination and zero AIDS-related deaths, All the multilateral and bilateral agency was works closely with global and national partners towards ending the AIDS epidemic by 2030 as part of the Sustainable Development Goals.

Human immunodeficiency virus (HIV) is an infection that attacks the body’s immune system, specifically the white blood cells called CD4 cells. HIV destroys these CD4 cells, weakening a person’s immunity against opportunistic infections, such as tuberculosis and fungal infections, severe bacterial infections and some cancers.

Read More Edit

world diabetics day Nov14

 पोखरा 

नेपाल विकास समाज र पोखरा बिस्वबिद्यालयका जनस्वस्थ्य संकायका बिद्यार्थी द्वारा पोखरामा बिभिन्न कार्यक्रमका साथ विश्व मधुमेह दिवस  मनाएको छ। बिस्व भरिका स्वास्थ सस्था हरुले यो दिवस हरेक वर्ष नोवेम्बर महिनाको १४ गते मनाउने गर्दछन। 

                                                                                     

कार्यक्रमको प्रारम्भमा र्यालीको आयोजना भयको थियो।  र्यालीमा सस्थाको प्राङ्गड बाट सुरु भइ सिसुवा मन्दिर परिक्रमा गरि फर्कियको थियो उक्त र्यालीमा करिब ३० जना भन्दा बढीको सहभागिता रहेको थियो।

 

र्याली पश्चात फेरी पोखरा वार्ड न. ३२ मा रहेको राधाकृष्ण बृद्ध आश्रम मा गइ रक्तचाप परिछ्यद र रगत मा चिनिको मात्रा कति छ भनि रगत चेक गरिएको थियो। पोखरा बिश्व बिद्यालय का जनस्वस्थ्य संकायक बिद्यार्थी द्वारा मधुमेहको रोकथामका उपाय, यसबाट हुने जोखिम, खानपानमा ध्यान दिनु पर्ने कुरा र अस्वस्थ्य जिवनसैलि परिबर्तन गर्ने बिसयमा प्रकास पारे। 

@नवराज चापागाई 

पोखरा बिस्वबिध्यालय 

Read More Edit

BreastFeeding Week(Aug 1-7)

Breasteeding is one of the most effective ways to ensure child health and survival. However nearly 2 out of 3 infants are not execlusively breastfed for the recommended 6 months.

Breast feed is the ideal food for child. Breast milk is the perfect source of nutrition. It keeps baby healthy. It is safe, clean, and contain antibodies which hep to protect against many common childhood illness. Breast milk provides all type of energy and nutrients that the infant needs for the first month of life. Breast feeding women have lots of benefit like reduction in risk of breast and ovarian cancer, Type II Diabetes, hypertension.

Global fact 3 in 5 babies are not breastfeed in the first hour of life. Over 8 lakhs children could be saved yearly if all children 0-23 months were optimally breastfed. Only 41% of infants under 6 months of age are exclusively breastfed.

Benefits for infants:

Infants who are required breastfed have reduced risk of:

Asthama

Obesity

Type II Diabetes

Severe Lower respiratory disease

Acute Otitis Media

Sudden Infant Death Syndrome (SIDS)

Gastrointestinal Infection

Necrotizing enterocolitis (NEC) for preterm infants.

In Nepal Every year August 1-7 we celeberated the breast feeding week.breastfeeding is commen in nepal most of the child 99% breastfed and more then half of the children breastfed within the forst hour of the life.83% of children age in 6-8 month are breastfed and receive complementary foods.provience 5 have good records then others provience in breastfeeding.

@nawaraj chapagain

Pokhara university 

Read More Edit

Global warming on the Earth

 याे नासाले सार्वजनिक गरेको फोटो हो। गर्मी नेपालमा मात्र हैन, संसार भरि नै भैरहेको छ। 

∆ पोर्चुगलमा जुलाई 13 मा तत्क्रम ४५°C थियो, ३००० हेक्टर भन्दा धेरै जमीन जलेर नष्ट भयो।

∆ जुलाई ३ का दिन इटालीमा मर्मोलडा ग्लासिएर 🏔️⛰️काे केही भाग गर्मीको कारणले पग्लेर टुट्यो र करिब ११ जना मानिसको मृत्यु भयो।

∆ बेलायतले पनि तातक्रम ३५°C⬆️⬆️ पुगेसँगै आफ्ना जनतालाई सतर्कता ⚠️अपनाउन आग्रह गरिसकेको छ।

∆ उत्तरी अफ्रीका, ट्युनिसियामा पनि ४८°C⬆️⬆️ काे अत्यधिक गर्मीले धेरै राष्ट्रिय अन्नबाली नष्ट गरेको छ।यो ४० बर्ष यता कै सवै भन्दा उच्च🔝🔝 तात्क्रम हो। 

∆ इरानमा तात्क्रम ५२°C ⬆️⬆️पुगिसकेको छ।

∆ चीनमा १५० वर्ष यताकै सबैभन्दा उच्च तात्क्रम ४०°C 🔝🔝पुगेको छ। यतिको गर्मीमा चाइनाका केही सहरमा म्युजियमका छाना , रोडहरु पग्लेका भन्ने खबर नासाले प्रकाशित गरेको छ। 

घाममा धेरै बेर नबसौं,🌄काम गर्नु पर्दा स्वास्थको पनि ख्याल राखौ, घमौराले सताउँछ पाउडर लाउँ,🔆🔆 घर बाहिर एउटा बाल्टीमा सफा पानी राखिदिउँ - कुकुर, चरा जस्ता जनावरले पानी खान्छन्। 

गलोबल वार्मिङ कुरा  साँचो हो। 📌📌यसलाई इन्कार नगरौं।📅📆

#NoHagtag_JustSaveOurPlanet 🌐🌏️

Read More Edit